Sports

Wordt Oekraïne kandidaat-lid EU: Druk op terughoudende Rutte neemt toe | NU



Alle ogen zijn vandaag gericht op Brussel. De Europese Commissie komt naar verluidt met een positief advies over een EU-kandidaat-lidmaatschap voor Oekraïne, al zullen er wel extra eisen gesteld worden. De felbegeerde status is een vurige wens van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky, maar zover is het nog niet. Alle lidstaten moeten unaniem instemmen met het voorstel en onder meer Nederland stelt zich terughoudend op.

Vier dagen na de Russische inval in Oekraïne vroeg Zelensky het EU-lidmaatschap aan. Voorzitter Ursula von der Leyen van de Commissie was positief, maar het zijn de lidstaten die het voor het zeggen hebben. Dat is een van de redenen waarom Zelensky de afgelopen maanden een waar charmeoffensief begon.

Zo sprak de president nationale parlementen toe en sloeg hij ook de Kamer niet over. In zijn toespraak haalde hij zijn wens aan met daarbij de opvallende zin: “En jij, mijn vriend Mark, weet ook dat onze toetreding tot de Europese Unie sterk van jullie afhankelijk is.”

Niet voor niets sprak hij premier Mark Rutte direct aan. In Brussel was het Nederland dat zich zeer terughoudend opstelde, waardoor het beeld ontstond dat de houding van het Nederlandse kabinet de toetreding in de weg staat.

‘Het moet een beetje een saai proces blijven’

Ook in Nederland liet Rutte zich stevig uit over het EU-lidmaatschap voor Oekraïne. Op zijn wekelijkse persconferentie, een dag na de Russische inval en nog voor de officiële aanvraag van Oekraïne, zei de minister-president: “Zelensky zou natuurlijk het liefste willen dat de EU zegt: je krijgt het kandidaat-lidmaatschap van de EU. Dat gaan we niet doen, zo werkt de EU niet.”

Rutte is langzaam iets gedraaid op dit punt. “Er was op een gegeven moment het beeld dat wij daartegen zouden zijn. Wij zijn daar noch tegen, noch voor”, zei hij een maand later. Zowel minister Wopke Hoekstra (Buitenlandse Zaken) als Rutte heeft sindsdien vaak gezegd dat het kabinet wacht op het advies van de Commissie. Tegelijkertijd maakten ze er geen geheim van dat Nederland daar niet bij staat te juichen.

Zo benadrukte de premier een maand na het begin van de oorlog dat het geen “politiek proces” moet worden. “Het moet in mijn ogen een beetje een saai proces blijven”, zei hij. Rutte vond dat er ook andere opties onderzocht kunnen worden om de banden tussen Oekraïne en de EU te verstevigen. Een maand geleden zei hij nog dat Zelensky eerst hervormingen moet doorvoeren.

Oekraïne is vanwege referendum een ingewikkeld dossier voor Rutte

Een van de redenen voor de terughoudendheid die Rutte zelf aandroeg, is dat Oekraïne voor de oorlog nog een lange weg te gaan had op het gebied van democratische waarden. Daarnaast leven er zorgen bij het kabinet over scheve gezichten bij landen op de Westelijke Balkan die jarenlang hebben moeten strijden voor ze überhaupt een kandidaat-lidmaatschap kregen.

Maar er spelen misschien ook andere motieven. Oekraïne is vanwege de gebeurtenissen in 2016 een gevoelige kwestie voor Rutte. Nederlanders spraken zich in een raadgevend referendum negatief uit over het associatieverdrag met Oekraïne, maar dit kwam er toch. Rutte beloofde dat het zeker geen opmaat naar een EU-lidmaatschap was.

“We moeten dit niet een splijtzwam laten zijn, want daar profiteert dan vooral iemand in Moskou van.”

Wopke Hoekstra, minister van Buitenlandse Zaken

Daarnaast is een Kamermeerderheid in algemene zin tegen EU-uitbreiding. Eind maart stemden alleen D66, PvdA, GL, ChristenUnie, DENK, Volt en Fractie Den Haan voor een kandidaat-lidmaatschap voor Oekraïne (52 zetels). Inmiddels vindt ook het CDA dat je Oekraïne “perspectief” moet bieden en moet afgaan op het advies van de Commissie. Maar de VVD houdt de kaarten nog tegen de borst en neemt hetzelfde standpunt in als het kabinet.

Toekennen kandidaat-lidmaatschap vooral van symbolische waarde

Frankrijk, Duitsland, Italië en Roemenië maakten donderdag bekend inmiddels voorstander te zijn van het “onmiddellijk” toekennen van de status. Hierdoor wordt de politieke druk op Nederland erg groot.

Minister Hoekstra zei op 10 maart nog het zeer wenselijk te vinden dat Europa gezamenlijk optrekt. Hij wil dit “niet een splijtzwam laten zijn, want daar profiteert dan vooral iemand in Moskou van”. Ook erkende hij toen al dat het “überhaupt buitengewoon ingewikkeld is” om een land dat zich in zo’n situatie bevindt iets te weigeren.

Als Rutte als enige aan weigering vasthoudt, zal Nederland bekendstaan als het land dat Oekraïne geen enkel perspectief wilde bieden in oorlogstijd. Vooral omdat het toekennen van een kandidaat-lidmaatschap geen garantie op een echt lidmaatschap geeft. Voordat een land daadwerkelijk lid wordt, moet het voldoen aan heel strikte criteria. Zo’n proces zal minstens tien jaar duren.

De regeringsleiders komend eind volgende week bijeen om het advies te bespreken. Het kabinet komt waarschijnlijk na het weekend met een reactie. Dan gaat Rutte nog met de Kamer in debat voor hij naar Brussel vertrekt.



Source link

Leave a Reply

Your email address will not be published.

close