Sports

Leven omstreden Marco Kroon verfilmd | NU


Het leven van de in opspraak geraakte oorlogsheld Marco Kroon wordt verfilmd. Regisseur Roel Reiné (bekend van de film Michiel de Ruyter) geeft zijn eigen interpretatie aan Kroons heldendaden in Afghanistan, zijn opgelopen trauma en zijn strijd met justitie, maar is niet bang dat hij het leven van de geridderde commando daarmee weer op zijn kop zet. ‘Kan het erger voor hem? Ik denk het niet’, zegt hij als deze krant de set bezoekt.

Dit artikel is afkomstig uit het AD. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.

Militairen en Taliban-strijders die aan één lange tafel samen een gegrild kippetje eten. Het was de afgelopen twintig jaar ondenkbaar tijdens de aanwezigheid van de Nederlanders in Afghanistan. Maar op de filmset van De Vuurlinie in het Spaanse Almeria kan alles. Hier slaan helden en vijanden elkaar tijdens een diner bemoedigend op de schouder als ze beginnen aan een loodzware opnamenacht in de Tabernaswoestijn net buiten de stad.

Ooit was deze regio het decor voor menig ‘Spaghetti Western’ omdat het zo doet denken aan het landschap van de Far West in Californië. Maar met een paar aanpassingen kan het ook zomaar ergens in Afghanistan zijn. Nu hangen er gitzwarte taliban-vlaggen aan de huizen en rijden pick-ups rond met zware mitrailleurs in de laadruimte. Wie niet beter weet, waant zich hier in de Baluchi-vallei waar de Nederlanders zo’n vijftien jaar geleden hard hebben gevochten en waar nu Marco – gespeeld door acteur Waldemar Torenstra – met zijn kameraden probeert stand te houden in een levensecht, nagebouwd dorp.

Met hulp van het stuntteam is er deze avond al een auto opgeblazen wat het terrein heeft omgetoverd in een gruwelijk slagveld. Verspreid liggen als taliban verklede poppen die ‘slachtoffer’ zijn geworden van het explosieve geweld. Het wrak van de auto wordt met gasbranders gecontroleerd in brand gestoken om een volgende scène er nog dramatischer te laten uit zien.

Dan scheuren in een pick-up de Taliban-strijders de binnenplaats op en schieten ze met losse flodders hun kalasjnikovs leeg op de Nederlanders die dekking zoeken achter muurtjes. ‘Cut,’ roept regisseur Roel Reiné waarmee iedereen weer even terug is in de werkelijkheid. “Jij moet dood, jij en jij” zegt hij en wijst met een laserpen vanaf een heuvel de ‘slachtoffers’ aan die dit fictieve gevecht niet zullen overleven. “Dit is zo heerlijk”, reageert de regisseur die eerder ook het leven van Michiel de Ruyter verfilmde. “Ik houd heel erg van oorlogsfilms. Zoiets als Black Hawk Down (over een mislukte operatie van Amerikaanse militairen in Somalië, red.) hebben we in Nederland nog nooit gemaakt. This is it.”

Oud-commando Stephen Franzen geeft ondertussen nog wat aanwijzingen aan de acteurs. Hij moet er voor zorgen dat alles er zo realistisch mogelijk uit ziet. Dus wil hij geen geen uitgestoken ellebogen zien – ‘chickenwings’ zoals hij dat noemt – als de acteurs hun wapens richten. De armen horen zo dicht mogelijk tegen hun lijf. Ook ziet hij ze iets te vaak het wapen voor hun gezicht houden. Een doodzonde. “Er is altijd een spanningsveld tussen de werkelijkheid en een mooi shot. Maar als deze film straks uitkomt en vrienden van mij naar de bioscoop gaan, wil ik niet allemaal appjes van ze krijgen wat ze allemaal verkeerd doen”, lacht hij.

Even later volgen er metershoge explosies en wordt er gevaarlijk dichtbij de militairen zelfs een huis ‘gebombardeerd’ om de Nederlandse militairen te ontzetten. ‘Danger close’, zoals militairen zeggen. Het is één van de missies waarvoor Kroon de Militaire Willemsorde kreeg en ook de naam van zijn eerste boek waarin hijzelf zijn heldendaden beschrijft die voor een groot deel dienden ter inspiratie voor deze productie.

De Tabernaswoestijn net buiten het Spaanse Almeria doet denken aan het landschap in Afghanistan.


De Tabernaswoestijn net buiten het Spaanse Almeria doet denken aan het landschap in Afghanistan.

De Tabernaswoestijn net buiten het Spaanse Almeria doet denken aan het landschap in Afghanistan.

Foto: Dutch Filmworks

Geen normale burgers

Zes jaar geleden al werden de eerste voorbereidingen voor de film getroffen. Regisseur Reiné wil ermee laten zien waarmee soldaten op missies worden geconfronteerd en hoe Nederlanders met ze omgaan als ze weer terugkomen. “Soldaten zijn geen normale burgers. Zo moeten we ze ook niet behandelen. We sturen boefjes om boeven te pakken. Maar als ze een beetje anders zijn dan wij gewend zijn, hebben wij als Nederlanders eigenlijk al hun kop eraf gehakt. Wij staan helemaal niet achter onze militairen en hopelijk gaat deze film laten zien dat we daar wat meer bij stil moeten staan”, zegt Reiné terwijl de set in rap tempo wordt klaargemaakt voor weer een volgende scéne.

Tijdens deze negen dagen in Spanje zijn de spectaculaire gevechten gefilmd, maar komende maanden gaan de opnames door in Nederland. Dat gebeurt onder meer bij Marco Kroon thuis, want volgens de makers is De Vuurlinie meer dan alleen een oorlogsfilm. Het is ook een psychologisch drama waarin kijkers moeten voelen welke impact de gebeurtenissen in Afghanistan hebben op het leven thuis. Op vriendschappen. Maar ook hoe de buitenwereld met militairen omgaat als ze op het schild worden gehesen en daarna in opspraak raken. Kroon werd in 2011 veroordeeld tot een geldboete omdat hij 3 stroomstootwapens bezat en had doorgegeven. Van vermeend drugsbezit werd hij vrijgesproken. Ook kreeg hij een taakstraf van 80 uur omdat hij in een kikkerpak een agent een kopstoot had gegeven tijdens carnaval in Den Bosch in 2019. Het komt allemaal voorbij in de film.

Niemand, behalve Kroon zelf, wist tijdens het maken van de eerste filmplannen al dat de oorlogsheld een groot geheim met zich meedroeg dat ook terug is te zien in de film. Hij verklaarde in 2018 te zijn verkracht en de dader later te hebben doodgeschoten, zonder zijn werkgever hierover in te lichten. Het Openbaar Ministerie startte hierop een onderzoek, maar heeft niet kunnen vaststellen of dit incident daadwerkelijk is gebeurd.

Waldemar Torenstra speelt Marco in de film De Vuurlinie.


Waldemar Torenstra speelt Marco in de film De Vuurlinie.

Waldemar Torenstra speelt Marco in de film De Vuurlinie.

Foto: Dutch Filmworks

Voor hoofdrolspeler Waldemar Torenstra doet het ook niet ter zake. “Wij zijn de laatsten die kunnen oordelen wat er waar is of niet. Ik vind het belangrijk dat ik het verhaal vertel over mannen en vrouwen die in zo’n situatie terecht komen. We horen hier zelden iets over, maar wij sturen deze militairen wel naar oorlogsgebieden. Ze maken dingen mee die ik nooit zou willen ervaren. Dan zijn we dus ook allemaal een beetje verantwoordelijk voor ze als ze terugkomen.”

Torenstra en zijn collega’s leven deze dagen op de set zoveel mogelijk als militairen. Ter voorbereiding volgden ze twee dagen vrijwillig een loodzware training van de commando’s. Ze waren er al snel uit dat ze ook tijdens de opnames hiermee door wilden gaan. Dus praten ze nu – net als echte soldaten – niet meer over auto’s, maar over voertuigen. “En stappen we niet uit een voertuig, maar stijgen we uit”, lacht Torenstra. De drills gaan deze dagen zover dat alle acteurs stipt op tijd en in uniform in de lobby van het hotel worden verwacht. Daar moet iedereen een speciale munt laten zien die de acteurs hebben gekregen van Marco Kroon zelf, die helemaal achter de film staat. Wie faalt voor de zogenoemde ‘coin-check’, mag 20 keer opdrukken. “En dat is best pittig in 36 graden”, weet acteur Mike Weerts die het overkwam en een van de kameraden van Marco speelt.

Regisseur Roel Reiné (links) in gesprek met een van de acteurs.


Regisseur Roel Reiné (links) in gesprek met een van de acteurs.

Regisseur Roel Reiné (links) in gesprek met een van de acteurs.

Foto: Dutch Filmworks

Regisseur Reiné maakte eerder al een film over een andere Nederlandse oorlogsheld uit de zeventiende eeuw, Michiel de Ruyter. De held van zijn nieuwste productie leeft nog, maar voor Reiné maakt dat geen verschil in zijn aanpak. “Ik heb het boek van Marco Kroon gelezen en heb hem een paar keer gesproken, maar voor de rest houd ik afstand van hem. Dit is mijn interpretatie van zijn verhaal en dat van andere soldaten. Maar zijn leven speelt wel een belangrijke rol. Het is een extreem voorbeeld als het gaat over hoe hij als persoon enorm onder stress is gezet door het Openbaar Ministerie, de pers en door het hele volk eigenlijk. Dat is voor een filmmaker interessanter dan een soldaat die na zijn missie een braaf leven leidt.”

Reiné is er met deze film niet op uit om meer sympathie te krijgen voor Kroon. Hij wil vooral de politiek wakker schudden. Is de regisseur niet bang dat hij daarmee het leven van Kroon weer op zijn kop zet? “Of Kroon blij is met het eindresultaat moeten we straks zien. Maar ik zou zeggen: kan het erger voor hem? Ik denk het niet.”

Defensie weigert medewerking aan De Vuurlinie

De nieuwe film over het leven van Marco Kroon krijgt tijdens de opnames geen hulp van de krijgsmacht. Waar bij Michiel de Ruyter nog alle deuren open gingen en de marine achter de schermen een hoofdrol vervulde door materieel ter beschikking te stellen, heeft het Ministerie van Defensie de filmmaker laten weten nu geen medewerking te willen verlenen. Regisseur Roel Reiné is daar woest over. “Het is schandalig. Je stuurt een man op missie die verknipt terug komt omdat hij verschrikkelijke dingen heeft meegemaakt. Je geeft hem een medaille. Wat je ook persoonlijk van hem vindt na die kopstoot; hij blijft soldaat. Hij is zelfs nog steeds in dienst. Dus what the fuck ga je ons niet helpen? Waarom mag ik niet op een kazerne draaien? Waarom heb ik hier geen Nederlandse soldaten die figureren? Waarom heb ik geen shot van een Apache? Ik heb nog nooit zoiets meegemaakt en dat heb ik ze laten weten ook.”

Het Ministerie van Defensie heeft in hun reactie aan de regisseur laten weten dat de film wat hen betreft een persoonlijk verhaal is van Kroon en niet een breed verhaal over erkenning en waardering van veteranen die in Afghanistan hebben gediend. “Zeker niet alle veteranen zullen zich herkennen in de ervaringen van Kroon”, zo luidt het oordeel van Defensie. Het ministerie zegt altijd kritisch te kijken of ze meewerken aan een film omdat dit veel begeleiding vraagt. Meespeelt ook of de belangen van de Defensie ermee zijn gediend. Omdat het verhaal van Kroon afgelopen jaren al uitgebreid in de publiciteit is geweest, ontbreekt dat belang, aldus Defensie.



Source link

Leave a Reply

Your email address will not be published.